Jeszcze kilka lat temu uczniowie i studenci korzystali głównie z wyszukiwarki internetowej. Dziś coraz częściej pierwszym źródłem informacji staje się sztuczna inteligencja. Wystarczy wpisać temat, a po kilku sekundach otrzymujemy gotowe wypracowanie, referat czy plan prezentacji. To ogromna wygoda, ale jednocześnie pojawia się pytanie: czy oddanie pracy napisanej przez AI jest zgodne z prawem? Odpowiedź nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać.
Korzystanie z AI nie jest zakazane
Samo używanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji jest w Polsce całkowicie legalne. Nie istnieją przepisy, które zabraniałyby zadawania pytań chatbotowi, proszenia go o wyjaśnienie trudnego zagadnienia czy pomoc w przygotowaniu planu pracy.
AI może pełnić podobną funkcję jak korepetytor, słownik, encyklopedia czy program sprawdzający pisownię. Może pomóc uporządkować myśli, zaproponować strukturę tekstu, wskazać literaturę lub wyjaśnić skomplikowane pojęcia. W takim zakresie jej wykorzystanie nie budzi żadnych zastrzeżeń. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy sztuczna inteligencja przestaje być pomocą, a zaczyna zastępować autora.
Gdzie przebiega granica?
Wyobraźmy sobie dwie sytuacje. W pierwszej uczeń sam przygotowuje referat, a AI pomaga mu poprawić styl, znaleźć argumenty lub sprawdzić błędy językowe. Trudno uznać takie działanie za nieuczciwe.
W drugiej wystarczy wpisać polecenie: „Napisz pracę o wpływie mediów społecznościowych na młodzież na cztery strony A4”, po czym wygenerowany tekst zostaje skopiowany i oddany jako własny. W takiej sytuacji autor pracy przedstawia cudzy efekt jako rezultat własnej pracy intelektualnej.
Choć polskie przepisy nie zawierają jeszcze odrębnej definicji „oszustwa z wykorzystaniem AI”, takie zachowanie może narus zać regulaminy szkół i uczelni oraz zasady uczciwości akademickiej. W praktyce nie chodzi więc o samą technologię, lecz o sposób jej wykorzystania.
To nie zawsze jest plagiat
W dyskusjach o sztucznej inteligencji często pojawia się słowo „plagiat”. Tymczasem nie każda praca wygenerowana przez AI jest plagiatem w klasycznym znaczeniu. Plagiat polega na przywłaszczeniu autorstwa cudzego utworu. Modele sztucznej inteligencji zazwyczaj tworzą nowy tekst, a nie kopiują całych fragmentów jednego źródła. Oznacza to, że z prawnego punktu widzenia problem może wyglądać inaczej niż klasyczne kopiowanie tekstu z internetu.
Nie oznacza to jednak, że oddanie takiej pracy jest dopuszczalne. Jeżeli regulamin uczelni wymaga samodzielnego wykonania zadania, przedstawienie tekstu wygenerowanego przez AI jako własnego może zostać uznane za naruszenie zasad obowiązujących w danej placówce. Konsekwencje bywają bardzo różne – od obniżenia oceny, przez konieczność ponownego wykonania zadania, aż po postępowanie dyscyplinarne.
Czy nauczyciel może wykryć tekst napisany przez AI?
Wiele osób wierzy, że istnieją programy, które bezbłędnie rozpoznają tekst wygenerowany przez sztuczną inteligencję. Rzeczywistość wygląda inaczej. Dostępne detektory AI potrafią wskazywać jedynie prawdopodobieństwo wykorzystania sztucznej inteligencji. Zdarza się, że błędnie uznają tekst napisany samodzielnie za wygenerowany komputerowo albo odwrotnie – nie wykrywają pracy stworzonej przez AI.
Dlatego sama analiza programu zazwyczaj nie stanowi wystarczającego dowodu. Znacznie większe znaczenie mają inne okoliczności: nagła zmiana stylu pisania, brak znajomości treści własnej pracy podczas odpowiedzi ustnej czy niemożność wyjaśnienia przedstawionych argumentów.
Uczelnie i szkoły zmieniają zasady
Coraz więcej szkół wyższych oraz szkół średnich wprowadza regulacje dotyczące korzystania ze sztucznej inteligencji. Niektóre całkowicie zakazują używania AI przy określonych zadaniach. Inne dopuszczają jej wykorzystanie pod warunkiem wyraźnego wskazania, w jakim zakresie została użyta.
Takie rozwiązania przypominają zasady cytowania źródeł. Samo korzystanie z narzędzia nie musi być problemem, ale ukrywanie tego faktu może prowadzić do konsekwencji.
Dlatego przed oddaniem pracy warto sprawdzić regulamin swojej szkoły lub uczelni. To właśnie on często rozstrzyga, co jest dopuszczalne podczas przygotowywania zaliczeń i prac dyplomowych.
AI ma pomagać, a nie zastępować
Sztuczna inteligencja może być jednym z najbardziej użytecznych narzędzi edukacyjnych ostatnich lat. Potrafi tłumaczyć trudne zagadnienia, podsuwać pomysły, pomagać w redagowaniu tekstu czy przygotowywać do egzaminów.
Nie powinna jednak zastępować samodzielnego myślenia. W końcu celem szkoły czy studiów nie jest oddanie idealnego dokumentu, ale zdobycie wiedzy i rozwijanie własnych umiejętności. Jeśli całą pracę wykona za nas komputer, to właśnie tę najważniejszą część edukacji tracimy.
Prawo nie zakazuje korzystania ze sztucznej inteligencji. O tym, czy jej użycie będzie uczciwe, decyduje przede wszystkim sposób, w jaki z niej korzystamy. AI może być świetnym nauczycielem i pomocnikiem, ale nie powinna stawać się autorem naszych sukcesów.
/red-MBa/, /KK/
Foto: Youtube.com/zrzut ekranu
—
Dom Edukacji Medialnej (DEM) to projekt, który został sfinansowany ze środków pochodzących z budżetu państwa (Ministerstwo Edukacji i Nauki) w ramach programu pn. „Rozwój potencjału infrastrukturalnego podmiotów wspierających system oświaty i wychowania”. W Domu Edukacji Medialnej odbywają się m.in. spotkania edukacyjne z udziałem młodych ludzi. W ramach funkcjonującego ministudia nagraniowego są tworzone filmy o charakterze edukacyjnym oraz odbywają się spotkania i wywiady z gośćmi specjalnymi o tematyce edukacyjnej, patriotycznej, historycznej, medialnej i społecznej.
