Kofeina to niewątpliwie jedna z najbardziej znanych substancji powodujących pobudzenie. Kiedy czujemy zmęczenie, chętnie sięgamy po kawę, herbatę czy napoje energetyczne. Sprawdzamy, jak kofeina wpływa na nasz organizm poza pobudzeniem.
Kofeina jest substancją występującą w ziarnach kawy, kakaowca oraz liściach herbaty. Jej działanie stymuluje OUN (ośrodkowy układ nerwowy), powodując wzrost koncentracji, refleks oraz ogólną poprawę nastroju. Jak kofeina wpływa na nasz organizm?
Wpływ kofeiny na układ nerwowy
Kofeina stymuluje ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza poprzez blokadę adenozyny — to neuroprzekaźnik odpowiedzialny za uczucie senności. Ponadto kofeina stymuluje wydzielanie innych neuroprzekaźników — noradrenaliny, serotoniny oraz dopaminy. To właśnie dlatego krótkoterminowo może wpływać na poprawę funkcjonowania mózgu, wpływając na lepszą koncentrację, czujność i refleks. Z czasem jednak nasz organizm rozwija tolerancję na kofeinę, przez co odczuwamy jej działanie słabiej.
Kofeina a układ sercowo-naczyniowy
Według jednego z najnowszych badań opublikowanego w European Journal of Preventive Cardiology spożywanie kawy wiąże się z mniejszym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego w porównaniu z osobami, które kawy nie spożywają. Zaznaczmy, że mowa tutaj o różnych rodzajach kawy i spożywaniu 2-3 filiżanek dziennie (tj. ok. 200-250 mg kofeiny).
Należy dodać, że zdaniem autora badania „kofeina jest najbardziej znanym składnikiem kawy, ale napój ten zawiera ponad sto biologicznie aktywnych składników. Jest prawdopodobne, że to one właśnie odpowiadają za korzystny wpływ kawy na układ sercowo-naczyniowy i długość życia. Nasze badania wykazują, że spożywanie niewielkich ilości kawy powinno być wręcz zalecane jako korzystne dla pracy serca”.
Zatem w tym przypadku musimy pamiętać, że to połączenie kofeiny innymi związkami przynosi efekt zawarty w wynikach badań.
Kofeina sama w sobie powoduje rozszerzenie naczyń wieńcowych, nerkowych oraz skórnych. Ponadto powoduje kurczenie się naczyń mózgowych, co korzystnie wpływa np. na leczenie migreny. Kofeina przyspiesza metabolizm glukozy oraz przyczynia się do ochrony naczyń krwionośnych w mózgu. Istnieją zależności między spożyciem kofeiny a chorobą Parkinsona — u osób spożywających kofeinę regularnie ta choroba występuje rzadziej.
Kofeina a układ kostny
Badania wskazują, że nadmierne spożywanie kofeiny może przyspieszać eliminację wapnia z organizmu. Jedno z badań na grupie kobiet w wieku 35-44 lat wykazało, że spożywanie ponad 400 mg kofeiny dziennie przyczyniło się do zmian w obszarze kości i obniżenia poziomu wapnia w organizmie. Jednak spożywanie 800 mg wapnia dziennie i 400 mg kofeiny nie wpływa już znacząco na działania destrukcyjne w obszarze kostnym.
Jak kofeina wpływa na układ pokarmowy?
Kofeina powoduje rozkurczanie mięśni gładkich oraz zwiększa wydzielanie kwasu solnego, czego następstwem mogą być stany zapalne błony śluzowej żołądka oraz jelit, jednak należy wskazać, że dotyczy to dużych dawek kofeiny (powyżej 400 mg na dobę) w połączeniu z innymi czynnikami, jak przewlekły stres, zła dieta, czy np. otyłość.
Z racji przyjmowania kofeiny przede wszystkim poprzez picie kawy, warto sięgnąć po cytat cenionej francuskiej badaczki:
„Wbrew niektórym przypuszczeniom konsumpcja kawy nie jest ogólnie związana z problemami jelitowymi lub trawiennymi. W niektórych przypadkach kawa ma działanie ochronne przed powszechnymi dolegliwościami trawiennymi, takimi jak zaparcia. Pojawiające się dane wskazują również, że może istnieć związek z poprawą poziomu grup bakterii jelitowych, takich jak bifidobakterie, które wykazują korzystne działanie. Potrzebne będą dodatkowe dane, aby zrozumieć działanie kawy w całym przewodzie pokarmowym, lecz jest to niezwykle zachęcający etap do rozpoczęcia badań.” – powiedziała dr Astrid Nehlig, emerytowana dyrektor ds. badań we francuskim Narodowym Instytucie Zdrowia i Badań Medycznych (INSERM), cytowana przez portal TerMedia.
Czy warto spożywać kofeinę?
Przyjmowanie kofeiny w umiarkowanych dawkach jest bezpieczne dla zdrowia, a także przynosi wiele korzyści dla organizmu. Warto pamiętać, że kofeina to nie tylko kawa i mieć świadomość ile dziennie jej spożywamy, zwłaszcza jeśli dostarczamy ją także pod postacią suplementów.
źródła:
Healthline
Sebucja.pl
R. Wierzejska, Kofeina – powszechny składnik diety i jej wpływ na zdrowie, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012.
