Przymusowa izolacja nieodwracalnie zmieniła sposób, w jaki pracujemy. Wraz z wieloma udogodnieniami, jak oszczędność czasu i uczestniczenie w konferencjach w piżamie, praca zdalna przyniosła ze sobą również zagrożenia. Obecna sytuacja nasiliła kilka negatywnych zjawisk charakteryzujących realia pracy w XXI wieku. Czego możemy się obawiać?
COVID-19 doprowadził do rewolucji w sposobie pracy. Musimy stanąć w obliczu faktu, że nie ma już powrotu do realiów, jakie panowały jeszcze w 2019 roku. Respondenci w wielu ankietach zgodnie przyznają, że po zakończeniu pandemii chcieliby pracować w trybie hybrydowym – trochę w domu, trochę w biurze.
Nie ma się co dziwić – praca z domu niesie za sobą wiele korzyści. Powszechnie używane urządzenia, jak laptopy i tablety oraz komunikatory internetowe pozwalają łączyć się z każdego miejsca i o każdej porze.
O każdej porze?
Tu właśnie objawia się pierwsze zagrożenie. Coraz częściej słyszy się o tym, że pracownik musi być “pod telefonem”, sprawdzać regularnie skrzynkę mailową oraz być przygotowanym do interwencji w przypadku sprawy nagłej, o której dowie się SMS-em. Wielokrotnie takie praktyki zmuszają człowieka do bycia online również poza godzinami pracy. Utrudnia to odpoczynek i odcięcie się od spraw zawodowych, będąc równocześnie poza obowiązkami pracownika. O ile niektórzy z własnej woli postanawiają żyć pracą 24 godziny na dobę, to szeregowi pracownicy są niejako przymuszani do podobnych praktyk, bo mogą przecież pracę wykonać od ręki i z domu, posiadając do tego niezbędne narzędzia – laptop i pliki zawieszone w chmurze.
Problem dostrzegają władze niektórych państw. Przykładowo w Portugalii zostało wprowadzone prawo zabraniające kontaktu przełożonych z pracownikami po godzinach pracy poprzez maile i SMS-y. Nowelizacja jest efektem nasilonego w Portugalii zjawiska telepracy w warunkach pandemii Covid-19 i ma na celu zapewnienie “prawa do odpoczynku”. Można założyć, że tendencje dostrzeżone na półwyspie Iberyjskim dotyczą również i naszej części Europy. Wśród współczesnych praw człowieka kreuje się nowe – prawo do bycia offline.
Szlachetne zdrowie….
Wspomniane wcześniej zjawiska wpływają oczywiście na nasze zdrowie. Plagą nękająca człowieka XXI wieku jest stres. Można by było założyć, że niezwykle dobre w porównaniu do zeszłych stuleci warunki życia powinny nam zapewniać komfort. Jest jednak również druga strona medalu.
Nigdy wcześniej w historii pracy nie istniały tak precyzyjne narzędzia do kontroli wydajności pracownika. Skomplikowane systemy mierzą czas przeznaczony na pracę, przerwy, porównują w tabelarycznym zestawieniu osiągnięcia, kreują hierarchię opartą na surowych liczbach. Dehumanizuje to osobę człowieka w miejscu zatrudnienia, przedstawiając go pracodawcy jako zbiór osiągów i porażek wyrażonych za pomocą wykresów. Przekłada się to na narastającą frustrację, stres i poczucie konkurencji każdego z każdym. Pojawia się niespotykana dotąd presja, by wykonywać zadania jak najszybciej i jak najlepiej – bo Wielki Brat patrzy. I choć oczywiście przed epoką komputerów również istnieli sumienni pracownicy, to mieli oni pewną przestrzeń komfortu w wykonywaniu działań oraz skuteczniej oddzielali czas w domu i czas w pracy – ten komfort z czasem coraz bardziej zanika.
Inni mieli gorzej!
Pojawiają się głosy mówiące, że te problemy nie są istotne, a nasi przodkowie musieli mierzyć się z o wiele gorszymi przeciwnościami losu. Odpowiem: i tak, i nie. Na pewno te problemy były inne. To prawda, że wycieńczenie od pracy na roli jest czymś nie do pozazdroszczenia, jednak nie jest to powód do bagatelizowania chorób cywilizacyjnych XXI wieku, takich jak depresja czy wypalenie zawodowe.
Warto tu wspomnieć, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podjęła decyzję o wpisaniu wypalenia zawodowego do Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11 (International Classification of Diseas). Ta dolegliwość dotyka częściej młodszych niż starszych, a statystyki wskazują, że nawet ponad 65% pracowników doświadcza wypalenia zawodowego.
Co zatem robić?
Należy dbać o higienę pracy. Nie można dopuścić do sytuacji, w której jest się na skinienie pracodawcy o każdej drodze dnia i nocy. Badania dowodzą, że pracownik pracujący mniej, ale w lepszym stanie psychicznym, osiąga lepsze wyniki. Dobrze jest, o ile występuje taka możliwość, omówić warunki swoich elastycznych godzin pracy w domu i nie być na siłę w miejscu, które sprawia, że nie tylko nienawidzimy swojej pracy, ale i zaczynamy nie znosić domu, z którego ją wykonujemy.
Niezwykle istotnym dla zdrowia, zarówno fizycznego jak i psychicznego, jest czas spędzony w rodzinnym gronie, z dala od ekranów i Internetu, a najlepiej na świeżym powietrzu. Ten czas offline sprzyja umacnianiu więzi międzyludzkich, pozwala się odstresować i skupiać na tym, co prawdziwie jest najważniejsze – bowiem nawet najciekawsza praca w ogólnym rozrachunku nie jest ważniejsza niż bliscy człowiekowi ludzie.
Nie pozwólmy więc, by w naszych życiach ziściła się obawa wybitnego noblisty:
“Jestem przekonany, że przerażający upadek moralności, jakiego jesteśmy świadkami w dzisiejszych czasach, jest rezultatem mechanizacji i dehumanizacji naszego życia – zgubnych produktów ubocznych mentalności naukowo-technicznej. Nostra Culpa!”.
-Albert Einstein, 1946 r.
źródła:
https://kadry.infor.pl/wiadomosci/5360155,Zakaz-kontaktu-przelozonych-z-pracownikami-po-godzinach-pracy.html,
https://www.youtube.com/watch?v=QNPi2-5vsQ8,
https://www.youtube.com/watch?v=XBJj7LrLFnY&t=310s.
