Wprowadzenie tzw. „Ustawy Kamilka” to odpowiedź na tragedię, która poruszyła całą Polskę. Co dokładnie się zmienia? Jakie obowiązki mają teraz placówki edukacyjne i osoby pracujące z dziećmi? W artykule wyjaśniamy najważniejsze założenia nowego prawa oraz odpowiadamy na najczęściej pojawiające się pytania.
15 lutego 2024 roku weszła w życie nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, znana jako Ustawa Kamilka. Powodem jej wprowadzenia była tragiczna śmierć ośmioletniego Kamilka z Częstochowy, który zmarł na skutek brutalnego znęcania się przez ojczyma. Ta nowa ustawa wprowadza szereg zmian mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa najmłodszych. W artykule przybliżymy najważniejsze założenia ustawy oraz odpowiemy na najczęstsze pytania, jakie pojawiły się od momentu jej ogłoszenia.
Nowe standardy ochrony dzieci – na czym polegają?
Ustawa Kamilka wprowadza obowiązek stosowania standardów ochrony dzieci we wszystkich placówkach edukacyjnych, opiekuńczych oraz wychowawczych. Celem jest stworzenie bezpiecznego środowiska dla najmłodszych, gdzie każde podejrzenie przemocy będzie natychmiastowo identyfikowane i odpowiednio rozpatrywane. Standardy te to zbiór zasad, które mają na celu określenie bezpiecznych relacji z dzieckiem, a także procedur, jakie należy wdrożyć w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka. Wymogi te różnią się w zależności od specyfiki placówki, ale powinny obejmować trzy kluczowe aspekty:
Relacje z dziećmi– każdy pracownik placówki musi mieć jasne wytyczne, jak budować bezpieczne relacje z dziećmi, a także jakie zachowania są niedozwolone.
Procedura interwencji– każda placówka musi wdrożyć procedury, które pozwolą na szybkie podjęcie działań, gdy pojawi się podejrzenie przemocy wobec dziecka.
Zgłoszenie podejrzenia przestępstwa– wyznaczona osoba będzie odpowiedzialna za złożenie zawiadomienia o możliwym przestępstwie wobec dziecka.
Dzięki wprowadzeniu standardów placówki będą miały jasno określone zasady, co pozwoli na lepsze reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Choć konkretne wdrożenie może się różnić w poszczególnych miejscach, celem jest zawsze ochrona dzieci przed potencjalnym zagrożeniem.
Przesłuchania dzieci i reprezentacja prawna – nowe zasady
Nowelizacja kodeksu wprowadza również istotne zmiany w zakresie wysłuchiwania dzieci w postępowaniach prawnych. Zgodnie z nowymi przepisami dziecko ma być przesłuchiwane tylko raz, chyba że sytuacja wymaga dodatkowych czynności dla dobra dziecka. Dzięki temu dąży się do zminimalizowania stresu i traumatycznych przeżyć dla najmłodszych. Dodatkowo, jeśli rodzice lub opiekunowie nie mogą pełnić roli przedstawiciela dziecka, nowa ustawa umożliwia zastąpienie ich przez adwokatów lub radców prawnych. To ważne zabezpieczenie dla dzieci, które nie mają wsparcia ze strony swoich opiekunów. Nowe przepisy mają na celu zapewnienie każdemu dziecku dostępu do profesjonalnej reprezentacji prawnej, co jest kluczowe dla ochrony jego interesów.
Rozszerzenie zasad weryfikacji osób pracujących z dziećmi
W ramach nowych regulacji, każda placówka, która opiekuje się dziećmi, zobowiązana jest do sprawdzania kandydatów na stanowiska związane z bezpośrednim kontaktem z najmłodszymi. Rekrutacja musi obejmować:
Weryfikację w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.
Sprawdzenie zaświadczenia o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego (KRK).
Ważne jest, że nie dotyczy to osób, które mają tylko pobieżny kontakt z dziećmi, np. zaproszonych gości na jednorazowe prelekcje, pod warunkiem, że nauczyciel pozostaje obecny. Przepisy te obowiązują także wobec wolontariuszy (np. rodziców opiekunów na wycieczkach szkolnych) oraz innych osób pełniących funkcje pomocnicze.
Przykładami, które ilustrują konieczność weryfikacji, są: woźne pomagające dzieciom, rodzice opiekunowie na wycieczkach, czy też studenci odbywający praktyki w placówkach edukacyjnych. Dzięki temu placówki będą mogły lepiej zapobiegać sytuacjom zagrażającym bezpieczeństwu najmłodszych.
Najczęściej zadawane pytania
W związku z wprowadzeniem ustawy pojawia się wiele pytań dotyczących jej praktycznego zastosowania. Oto odpowiedzi na te, które padają najczęściej:
Czy nauczyciele mogą przyjmować symboliczne prezenty, jak kwiaty lub czekoladki?
Tak, ustawa nie zabrania przyjmowania symbolicznych upominków z okazji świąt czy zakończenia roku. Nauczyciele mogą jednak odmawiać przyjmowania większych prezentów lub korzyści majątkowych, takich jak pieniądze czy karty podarunkowe.
Co zrobić, gdy dzieci w przedszkolu czy szkole podstawowej spontanicznie podbiegają do nauczyciela, by się przytulić?
Ustawa Kamilka nie zabrania dzieciom kontaktu fizycznego z nauczycielem, jednak sugeruje, by nie naruszać granic dziecka. Zaleca się, aby nauczyciele zawsze pytali o zgodę na kontakt fizyczny, co ma chronić prywatność i godność najmłodszych.
Czy placówka może odmówić rodzicom wejścia na teren szkoły, powołując się na nowe przepisy?
Ustawa nie zawiera zakazów dotyczących wejścia rodziców na teren szkoły. Decyzje takie są podejmowane przez placówki niezależnie, choć w niektórych z nich tworzone są „bezpieczne strefy”, które mają na celu podniesienie bezpieczeństwa dzieci.
Czy wszyscy pracownicy szkół muszą przechodzić procedurę weryfikacyjną?
Nie, obowiązek sprawdzania dotyczy wyłącznie osób pełniących funkcje opiekuńcze, jak również tych, które mają regularny kontakt z dziećmi. Przykładem są woźne, które pomagają dzieciom, ale nie osoby sprzątające wyłącznie po godzinach pracy placówki.
Nowe przepisy, które wprowadziła ustawa Kamilka, stanowią istotny krok w stronę ochrony dzieci i stworzenia dla nich bezpiecznego środowiska w placówkach oświatowych i opiekuńczych. Dzięki wprowadzeniu wytycznych dotyczących ochrony, weryfikacji pracowników i procedur przesłuchań dzieci, ustawa zmienia podejście do bezpieczeństwa dzieci na bardziej restrykcyjne i odpowiedzialne. Zmiany te mogą jednak budzić wątpliwości i pytania, zwłaszcza w kwestiach, które wymagają interpretacji przepisów w codziennych sytuacjach. Warto zatem, aby placówki, rodzice i pracownicy związani z edukacją i opieką nad dziećmi regularnie aktualizowali swoją wiedzę na temat tych przepisów i stosowali je w sposób zapewniający najmłodszym pełne bezpieczeństwo i komfort.
/PK-P/
Fot: Freepik
—
Materiał powstał w ramach realizacji zadania „Centrum Edukacji i Mediów – Dom Edukacji Medialnej”. Działanie sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO1.
—
Dom Edukacji Medialnej (DEM) to projekt, który został sfinansowany ze środków pochodzących z budżetu państwa (Ministerstwo Edukacji i Nauki) w ramach programu pn. „Rozwój potencjału infrastrukturalnego podmiotów wspierających system oświaty i wychowania”. W Domu Edukacji Medialnej odbywają się m.in. spotkania edukacyjne z udziałem młodych ludzi. W ramach funkcjonującego mini-studia nagraniowego są tworzone filmy o charakterze edukacyjnym oraz odbywają się spotkania i wywiady z gośćmi specjalnymi o tematyce edukacyjnej, patriotycznej, historycznej, medialnej i społecznej.
